Παρασκευή, 30 Δεκεμβρίου 2011

Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ - Toccata and Fugue in D minor


(Άιζεναχ 1685 – Λειψία 1750). Μέλος μιας γερμανικής δυναστείας μουσικών, χρειάσθηκε να περάσουν 100 χρόνια από τον θάνατό του για να αναγνωρισθεί η μεγαλοφυΐα του. Στα έργα του συνυπάρχουν η έμπνευση και ο απόλυτος διανοητικός έλεγχος σε μια σύνθεση σχεδόν μυστηριακή. Πατέρας της αρμονίας και της αντίστιξης, έδωσε τις βάσεις της σύγχρονης μουσικής και είναι δημιουργός της εκκλησιαστικής. Ένας παγκόσμιος μουσουργός  με κολοσσιαίο έργο (ορατόρια, φούγκες, όλα τα είδη της εκτός από όπερες),  που συνδύασε το λατινικό με το γερμανικό πνεύμα. Ψάλλει την απολύτρωση από την πρόσκαιρη ζωή και συγκεντρώνει τον Μεσαίωνα και την Αναγέννηση.

Toccata and Fugue in D minor



Η τοκάτα είναι μουσική ελεύθερη φόρμα, αυτοσχεδιαστική, με περίτεχνη γραφή, και δεξιοτεχνία του ερμηνευτή (εδώ στον Μπαχ το όργανο). Συνήθως προλογίζει μια φούγκα στην ίδια τονικότητα, η οποία περιλαμβάνει διάφορα είδη αντιστικτικής σύνθεσης που βασίζονταν στη μίμηση, ειδικότερα το είδος που ονομάζουμε σήμερα κανόνα (πολυφωνικό έργο).
Το έργο του Μπαχ ξεκινάει με ένα ελεύθερο άνοιγμα (τοκάτα), μια φευγαλέα διαίρεση (φούγκα) και ένα μικρό κλείσιμο. Η σύνδεση με τη νοτιογερμανική σχολή επισημάνθηκε από τον βιογράφο του Μπαχ το 1873.
Η τοκάτα κάνει την είσοδό της με ένα βασικό μοναχικό προανάκρουσμα με υψηλά διαστήματα του οργάνου, διπλασιασμένα στην οκτάβα.
Πολλές θεωρίες έχουν διατυπωθεί για την αρχική μορφή του έργου και ποιοι συμμετείχαν στη «μετεξέλιξή» του.

«Φαντασία» του Γουόλτ Ντίσνεϋ



Η καταπληκτική ταινία του Ντίσνεϋ «Φαντασία» (1940) ανοίγει με αυτή την «Τοκάτα και Φούγκα» σε ενορχήστρωση του Λέοπολντ Στοκόφσκι (1927).
M.M.

Τετάρτη, 28 Δεκεμβρίου 2011

Σπύρος Περιστέρης - Μινόρε της αυγής

(Σμύρνη 1900 - Αθήνα 15.3.1966). Σπουδαίος μουσικός, με μεγάλες γνώσεις και σπάνιο ταλέντο. Εξαίρετος οργανοπαίκτης (μαντολίνο, μπουζούκι, κιθάρα κ.ά.), μοναδικός ενορχηστρωτής, ικανότατος συνθέτης και καλλιτέχνης με ιδιαίτερο ένστικτο στον εντοπισμό ταλέντων.
Από μικρός έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για τα μουσικά όργανα. Το 1916 μετακόμισε με την οικογένειά του στην Κωνσταντινούπολη, όπου, παρά τις οικονομικές δυσκολίες, κατόρθωσε να σπουδάσει στο νυχτερινό τμήμα της Ιταλικής Σχολής και να αποφοιτήσει έχοντας μάθει την ιταλική και τη γερμανική γλώσσα. Γύρω στο 1918 επέστρεψε στη Σμύρνη και, παρά το νεαρό της ηλικίας του, ηγήθηκε της περίφημης σμυρναίικης Εστουδιαντίνας «Τα Πολιτάκια», αντικαθιστώντας τον πατέρα του μετά τον θάνατό του, ενώ συμμετείχε στην ανασυγκρότησή της στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου.
Στη δισκογραφία ξεκίνησε ως οργανοπαίκτης (μαντολίνο) από ηχογραφήσεις στη Σμύρνη και στην Πόλη την περίοδο 1919-1922. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή εγκαταστάθηκε στην Αθήνα όπου έμεινε για το υπόλοιπο της ζωής του, ενώ για περισσότερα από τριάντα χρόνια (1931-1965) θα πρωταγωνιστήσει στα δισκογραφικά δρώμενα της Ελλάδας ως διευθυντής της εταιρείας Odeon-Parlophon, αλλά και ως συνθέτης. 

Δευτέρα, 26 Δεκεμβρίου 2011

Η προσευχή του μάγκα - Ρεμπέτικο



Θεέ μου μεγαλοδύναμε
με τον Γιώργο Ξηντάρη


Θεέ μου μεγαλοδύναμε
με τον Αλκίνοο Ιωαννίδη και τον Τζίμη Πανούση


Θεέ μου μεγαλοδύναμε που 'σαι ψηλά 'κει πάνω
ρίξε λιγάκι τουμπεκί, Θεούλη μου, στον αργιλέ μου απάνω

Εκεί ψηλά στης εκκλησιάς στις σκοτεινές (αψηλές) καμάρες
αρχίσαμε τις ντουμανιές (ανάψαμε τις τσιμπουκιές)
Θεούλη μου σα να 'τανε λαμπάδες

Μπρος στον Άγιο Σπυρίδωνα με τ' άσπρα του τα γένια
του σκάω (τραβάω) μία ντουμανιά, Θεούλη μου ξεραίνεται στα γέλια

Κι όταν ανάψει ο αργιλές κι έρθουμε στο ντουμάνι
βάλε όλους τους αγγέλους σου, Θεούλη μου, να πουν το νάνι νάνι

Τετάρτη, 21 Δεκεμβρίου 2011

Αντόνιο Βιβάλντι - Οι Τέσσερις Εποχές (Le Quattro Stagioni)

(Βενετία 1678 - Βιέννη 1741). Γνωστός και ως «κοκκινομάλλης παπάς» (il prete rosso). Δεξιοτέχνης του βιολιού και πολυγραφότατος συνθέτης. Χειροτονήθηκε ιερέας αλλά απαλλάχθηκε από τα καθήκοντά του και διορίστηκε καθηγητής βιολιού στο ίδρυμα Ospedale della Pieta της Βενετίας, ένα εκκλησιαστικό άσυλο απόρων κοριτσιών, για τα οποία συνέθεσε τα έργα του, που είναι τα περισσότερα συγκεντρωμένα σε συλλογές. Η μουσική του δυστυχώς ξεχάστηκε μετά τον θάνατό του και ξαναήρθε στην επιφάνεια τον 20ό αιώνα.
Περί το 1725 ο Βιβάλντι εξέδωσε τις Τέσσερις εποχές (Άνοιξη, Καλοκαίρι, Φθινόπωρο, Χειμώνας), που είχε συνθέσει λίγα χρόνια νωρίτερα, και είναι τα πρώτα τέσσερα από μια σειρά κοντσέρτων με τον γενικό τίτλο Il cimento dellarmonia e dellinventione (O ανταγωνισμός ανάμεσα στην Αρμονία «Λογική» και στην Επινόηση «Φαντασία»). Τα τέσσερα κοντσέρτα είναι γραμμένα για βιολί και ορχήστρα εγχόρδων, αποτελούνται από τρία μέρη και περιέχουν ονοματοποιητικά ευρήματα, όπως «Το κελάηδισμα των πουλιών» (Άνοιξη), «Ο κούκος», «Οι άνεμοι» (Καλοκαίρι), «Το ζώο που ξεφεύγει» (Φθινόπωρο), «Τα δόντια που χτυπούν» (Χειμώνας). Συγκαταλέγονται σήμερα ανάμεσα στα δημοφιλέστερα έργα που γράφτηκαν ποτέ, ένα από τα πιο υπέροχα της μουσικής μπαρόκ. Η επίκληση της φύσης μέσα από τη μουσική με τη χρήση μουσικών οργάνων για τη μίμηση των ήχων της στο πιο διάσημο δείγμα.
Μ.Μ.

Άνοιξη (αλέγκρο)
Το ξύπνημα της άνοιξης, Το κελάιδισμα των πουλιών,
Το ψιθύρισμα της πηγής, Η καταιγίδα.




Καλοκαίρι (αλέγκρο νον μόλτο)
Ο κάματος της ζέστης, Ο κούκος, Το τρυγόνι, Η καρδερίνα, Απαλή αύρα,
Διάφοροι άνεμοι, Ο θρήνος του νεαρού χωρικού.


Φθινόπωρο (αλέγκρο)
Χωρικοί χορεύουν και τραγουδούν, Ο μέθυσος, Ο κοιμισμένος μέθυσος.



Χειμώνας (αλέγκρο)
Περπατώντας στον πάγο, Περπατώντας προσεκτικά και φοβισμένα,
Το πέσιμο, Τρέξιμο μετά το πέσιμο, Ο σιρόκος, Ο βοριάς και οι άλλοι άνεμοι.

Σάββατο, 17 Δεκεμβρίου 2011

Ο Μεγάλος Ερωτικός – Μια πραγματεία περί Έρωτος και Μουσικής

Εξώφυλλο Γιάννης Μόραλης
Ταπεινά προσκυνούμε (όχι όπως χρησιμοποιείται με τη θρησκευτική έννοια η λέξη, αλλά με την ακριβή, την απότιση σεβασμού, και συνάμα δέους) σε αυτό το διαμάντι της ελληνικής μας μουσικής. Θέλει στάση προσοχής, σαν να μετέχεις σε μια τελετή μύησης, για να αφεθείς στην αρτιότητα αυτού του μουσικού επιτεύγματος. Ακόμη και το ένστικτο σου απαγορεύει κάποια παρεκτροπή μήπως μολύνεις  κάτι από το δημιουργικό πνευματικό σύνολο. Ο Μάνος Χατζιδάκις πρέπει να βρέθηκε συντροφιά για πολλά μερόνυχτα με τις Ελικωνιάδες Μούσες της Πιερίας, και περισσότερο με την Ερατώ και την Τερψιχόρη, που θα ήταν η  πηγή έμπνευσής του.
Συγκέντρωσε ένα απάνθισμα έντεκα ερωτικών ποιημάτων (όλα τα ποιήματα ακολουθούν μετά το τέλος του κειμένου) από την αρχαιότητα ως τον 20ό αιώνα και συνέθεσε μια «λειτουργία – κάτι σαν τους εσπερινούς αγίων σ’ ερημοκλήσια μακρινά με τη συμμετοχή φανταστικών αγγέλων, εραστών, παρθένων και εφήβων».

Παρασκευή, 16 Δεκεμβρίου 2011

Γιώργος Ζαμπέτας - Ο γνήσιος μάγκας

(Αθήνα 25.1.1925 - 11.3.1992). Συνθέτης, στιχουργός, τραγουδιστής, οργανοπαίκτης. Γεννήθηκε  στην Ακαδημία Πλάτωνος. Ήταν γιος κουρέα που έπαιζε μπουζούκι, κιθάρα και μαντολίνο. Ο ίδιος άρχισε να μαθαίνει μπουζούκι από έξι χρόνων, παίρνοντας κρυφά το μπουζούκι του πατέρα του που ήταν κρεμασμένο στο κουρείο.
Προτού καθιερωθεί έκανε διάφορα χειρωνακτικά επαγγέλματα. Όταν υπηρετούσε τη θητεία του ως σμηνίτης έκανε εκπομπές στο ραδιοσταθμό των Ενόπλων Δυνάμεων, τις οποίες συνέχισε και μετά (1950-1957). Από το 1950 αρχίζει να δουλεύει επαγγελματικά στα πάλκα λαϊκών κέντρων.
Στη δισκογραφία μπήκε το 1953 με το τραγούδι «Σαν σήμερα, σαν σήμερα» σε στίχους του μετέπειτα βασικού συνεργάτη του Χαράλαμπου Βασιλειάδη (Τσάντα) που το τραγούδησε ο Πρόδρομος Τσαουσάκης. Τον ίδιο χρόνο παντρεύεται και στη συνέχεια αποκτά τρία παιδιά, δύο κόρες και  έναν γιο, τον Μιχάλη, ο οποίος θα ακολουθήσει τα χνάρια του στο μπουζούκι. Ως το 1960 ηχογράφησε 36 τραγούδια στις 78 στροφές.
Με τον Μάνο Χατζιδάκι
Το 1959 τον επιλέγει ο Μάνος Χατζιδάκις ως σολίστ στις συνθέσεις του ενώ τα επόμενα χρόνια συμμετείχε παίζοντας μπουζούκι σε τραγούδια των Μίκη Θεοδωράκη, Σταύρου Ξαρχάκου, Μίμη Πλέσσα, Γιάννη Μαρκόπουλου κ.ά. Με τη σιδερένια θέληση και την ανεξάντλητη υπομονή που τον χαρακτήριζαν ανεβαίνει σταθερά τα σκαλοπάτια της ιεραρχίας του λαϊκού τραγουδιού, δημιουργώντας «δική του σχολή» στη λαϊκή μουσική και κάνοντάς το μπουζούκι γνωστό στην οικουμένη.
Η δεκαετία του 1960 είναι γι’ αυτόν η πιο γόνιμη συνθετική περίοδος. Η γνωριμία του μάλιστα με τον ποιητή Δημήτρη Χριστοδούλου οδηγεί σε μια σειρά από αριστουργηματικά τραγούδια όπως «Δεν έχει δρόμο να διαβώ», «Τα δειλινά», «Με τον Βοριά» κ.ά. Συνεργάστηκε επίσης, εκτός από τον Χ. Βασιλειάδη, με τους Πυθαγόρα, Καγιάντα, Πρετεντέρη, Παπαδόπουλο, Τζεφρώνη, Παπαγιαννοπούλου.
Με τη μούσα του Βίκυ Μοσχολιού
Όλα τα τραγούδια του αντιπροσωπεύουν τη δική τους εποχή και ταυτόχρονα φέρουν τη σφραγίδα της ερμηνείας μεγάλων λαϊκών τραγουδιστών (Πρ. Τσαουσάκης, Στρ. Παγιουμτζής, Στ. Καζαντζίδης, Πόλυ Πάνου, Π. Γαβαλάς, Γρ. Μπιθικώτσης, Βίκυ Μοσχολιού, Μαρινέλλα , Τ. Βοσκόπουλος κ.ά.)
Έγραψε μουσική για πολλές ελληνικές ταινίες καθώς και για θεατρικές επιθεωρήσεις και έλαβε μέρος ως δεξιοτέχνης του μπουζουκιού σε διεθνή φεστιβάλ στην Ευρώπη και στην Αμερική. Εμφανίστηκε στην τηλεόραση και σε ραδιοφωνικές εκπομπές της Αμερικής και του BBC και θαυμάστηκε ιδιαίτερα για τον αυθορμητισμό του και τον ιδιαίτερο τρόπο που εκτελούσε τη «δυτικότροπη» μουσική του και για τις μελωδικές και ευρηματικές εισαγωγές του.
Η μουσική αυλαία για τον Γιώργο Ζαμπέτα έπεσε το 1991 με το τραγούδι  «Χίλια περιστέρια» που ερμήνευσε ο ίδιος. Άφησε κληρονομιά ένα μεγάλο έργο (η συνολική δισκογραφία του ξεπερνά τα 500 τραγούδια) που αγαπήθηκε από το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού λαού και ο ίδιος πέρασε στο πάνθεον των μεγάλων της λαϊκής μας μουσικής.

Πού 'σαι Θανάση 
(Μουσική Γιώργος  Ζαμπέτας - Στίχοι Χαράλαμπος Βασιλειάδης)

Τετάρτη, 14 Δεκεμβρίου 2011

Μίκης Θεοδωράκης - Άξιος εστί

(Χίος, 29 Ιουλίου 1925). Με καταγωγή από χωριό των Χανίων Κρήτης, γιος ανωτέρου δημοσίου υπαλλήλου, πέρασε τα πρώτα 18 χρόνια της ζωής του σε διάφορες πόλεις της ελληνικής επαρχίας όπως Μυτιλήνη, Σύρος και Αθήνα, Γιάννενα, Κεφαλλονιά, Πύργο, Πάτρα και κυρίως στην Τρίπολη, λόγω των μεταθέσεων του πατέρα του.
Το πρώτο μουσικό όργανο που έπιασε στα χέρια του ήταν βιολί, με το οποίο δημιούργησε τα πρώτα του σχεδιάσματα το1937 στην Πάτρα και με μεγαλύτερο ζήλο αργότερα στον Πύργο. Οι μουσικές του σπουδές αρχίζουν με μαθήματα πιάνου στο Ωδείο της Τρίπολης και από τότε άρχισε να διαφαίνεται ότι η ζωή του θα μοιραζόταν ανάμεσα στη μουσική και σε αγώνες για ανθρωπιστικές αξίες.
Στην Τρίπολη το 1943, σε ηλικία μόλις 17 ετών, δίνει την πρώτη του συναυλία παρουσιάζοντας το έργο του Κασσιανή και παίρνει μέρος στην αντίσταση κατά των κατακτητών. Στη μεγάλη διαδήλωση της 25ης Μαρτίου 1943 συλλαμβάνεται για πρώτη φορά από τους Ιταλούς και βασανίζεται. Διαφεύγει στην Αθήνα, όπου οργανώνεται στο ΕΑΜ και αγωνίζεται κατά των Γερμανών κατακτητών. Συγχρόνως σπουδάζει στο Ωδείο Αθηνών με καθηγητή τον Φιλοκτήτη Οικονομίδη.
Μετά την απελευθέρωση ξεσπά ο Εμφύλιος. Ο Θεοδωράκης, λόγω των προοδευτικών του ιδεών καταδιώκεται από τις αστυνομικές Αρχές. Για ένα διάστημα ζει παράνομος στην Αθήνα χωρίς να σταματήσει την επαναστατική του δράση. Τελικά συλλαμβάνεται και εξορίζεται στην αρχή στην Ικαρία και στη συνέχεια στο επονομαζόμενο στρατόπεδο θανάτου, στη Μακρόνησο.

Δευτέρα, 12 Δεκεμβρίου 2011

Μορφές σύνθεσης της Μουσικής

Μαρία Κάλλας
Κοντσέρτο για βιολί
Άρια: Σύνθεση για μονωδία μεγαλύτερης έκτασης ενός απλού άσματος, συνοδευόμενη από ένα ή περισσότερα όργανα.

Ιντερμέτζο: Είναι φωνητική ή οργανική μουσική σύνθεση, η οποία εκτελείται μεταξύ των πράξεων ενός θεατρικού έργου.

Καντάτα: Είναι είδος φωνητική μουσικής με συνοδεία ορχήστρας. Είδη: Εκκλησιαστική και Κοσμική. Από την Εκκλησιαστική προήλθε το Ορατόριο και από την Κοσμική το Μελόδραμα.

Κοντσέρτο: Είναι συμφωνικό έργο, το οποίο εκτελείται από ένα ή περισσότερα όργανα (πιάνο, βιολί, δύο φλάουτα) συνοδευόμενα από μεγάλη ή μικρή ορχήστρα.
Έτσι έχουμε κοντσέρτο για πιάνο, βιολί, βιολοντσέλο κ.ά. Αποτελείται από τρία μέρη: αλέγκρο, αντάντε, φινάλε, ρόντο. Όταν το κοντσέρτο αποτελείται από τρία ή περισσότερα μονωδούντα όργανα καλείται  γκρόσο.

Λιμπρέτο: Είναι το πεζό κείμενο του μελοδράματος (δηλαδή τα λόγια).

Μενουέτο: Είναι χορευτική μορφή με ρυθμό ¾, η οποία παρεμβάλλεται πολλές φορές σε μια σουίτα, σονάτα και συμφωνία.

Μοτέτο: Είναι πολυφωνική θρησκευτική σύνθεση χωρίς συνοδεία οργάνων, βασιζόμενη σε περικοπές ψαλμών και Ευαγγελίων.

Σάββατο, 10 Δεκεμβρίου 2011

Ο Μάνος Χατζιδάκις για το ρεμπέτικο τραγούδι

Η διάλεξη δόθηκε στις 31 Ιανουαρίου 1949, στο «Θέατρο Τέχνης»

Θα ήθελα προκαταβολικά να σας πληροφορήσω, πως μ’ όλη μου την καλή διάθεση, δεν είμαι σε θέση να πω, ούτε καινούργια πράγματα, ούτε κι όσα μιλήσω απόψε να τα δώσω με σοφία. Θα προσπαθήσω όμως κι όσο μπορώ πιο καλά, να σας μεταδώσω αυτό που με κάνει να ζω και να βλέπω την αξία του μέχρι σήμερα περιφερόμενου λαϊκού σκοπού της πόλης.
Τώρα αν τούτη η πανηγυριώτικη ομιλία για το ρεμπέτικο, γινόταν πριν δυο χρόνια, ίσως να ‘χε κάπως διαφορετικό χαρακτήρα, δηλαδή να ‘ταν, πιο μεροληπτική –μπορούμε να πούμε– και συγχρόνως πιο ενθουσιαστική για το θησαυρό που κλείνουν οι ρυθμοί του ζεϊμπέκικου και του χασάπικου. Δεν θα μπορούσαμε ίσως να ξεφύγουμε από τη γοητεία του γυαλένιου ήχου ενός μπουζουκιού για να κοιτάξουμε το θέμα μας στη ρίζα του κι ακόμη να μείνουμε όσο χρειάζεται ψυχροί κι αντικειμενικοί για μια τέτοια δουλειά.
Αυτό –θα πείτε– μπορεί να γίνει σήμερα; Είναι κάτι που δεν μπορώ να προεξοφλήσω με βεβαιότητα. Όσο να ’ναι όμως, η μεγάλη διάδοση που πήρε τα δύο τελευταία χρόνια το ρεμπέτικο, μας αφήνει περιθώριο για μια τέτοια, επικίνδυνα πρώιμη, ομολογώ εργασία.
Το ρεμπέτικο, κι αυτό είναι γεγονός αναμφισβήτητο, έχει πια επιβάλλει τη δύναμή του, λίγο-πολύ σε όλους μας, είτε θετικά, είτε αρνητικά, είτε δηλαδή γιατί το παραδεχόμαστε, είτε όχι, ενώ συγχρόνως βλέπουμε να έχει δημιουργηθεί γύρω του μια επιπόλαιη κατάσταση μόδας, που μας κάνει ν’ αντιδρούμε δικαιολογημένα σ’ αυτήν και ν’ αμφιβάλουμε για τη μελλοντική και ποιοτική εξέλιξη του είδους. (Εδώ πέρα βέβαια παίρνω σαν δεδομένο την ποιοτική του αξία). Και στον τόπο μας καθώς κι έξω, όλα περνούν απ’ αυτήν την περίοδο που ονομάζουμε μόδα. Μήπως απέφυγε κάτι τέτοιο το δημοτικό μας τραγούδι πριν 50 χρόνια, σαν φούντωνε το κίνημα των δημοτικιστών; Κι ακόμη πριν δύο χρόνια, το ίδιο δεν είχε συμβεί με τις λαϊκές εικαστικές τέχνες, όπου ο Θεόφιλος και ο Παναγής Ζωγράφος προβάλλονται στο ίδιο πλάνο με τον Χατζηκυριάκο-Γκίκα;

Πέμπτη, 8 Δεκεμβρίου 2011

Μέντελσον Μπαρτόλντυ, Κοντσέρτο για βιολί, έργο 64

(Αμβούργο 1809 - Λειψία 1847)
Γερμανός συνθέτης,  μεθοδικός και ακούραστος εργάτης της μουσικής, με ευρέος φάσματος έργο παρά το ότι πέθανε σε ηλικία μόλις 38 ετών από εγκεφαλική αιμορραγία. Εκδήλωσε το ταλέντο του στο πιάνο και στη διεύθυνση ορχήστρας  από την πολύ νεαρή του ηλικία. Σε ηλικία 20 ετών διηύθυνε την πρώτη εκτέλεση του Κατά Ματθαίον Πάθη μετά τον θάνατο του Μπαχ. Το 1834 διορίζεται διευθυντής της Ορχήστρας Γκεβάντχαους της Λειψίας και το 1843 οργανώνει το πρώτο ωδείο στη Λειψία το οποίο και διευθύνει.
Το έργο του κινείται ανάμεσα στον ρομαντισμό (Κοντσέρτο για βιολί - 1845, Τραγούδια χωρίς λόγια για πιάνο) και στη σύγχρονη γραφή και την εκλεπτυσμένη ενορχήστρωση (Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας - 1843). Συνέθεσε και πέντε συμφωνίες (Ιταλική,1833, Σκωτική, 1842 κ.ά).

Κοντσέρτο σε μι ελάσσονα, έργο 64
Το βιολί αυτό που «μιλάει», παρά το πτωχόν του βίντεο, είναι του Λεονίντ Κόγκαν (1924-1982, Ουκρανός, εβραϊκής καταγωγής, που διέπρεψε στη Ρωσία). Ένας από τους πιο διάσημους δεξιοτέχνες του βιολιού του 20ού αι.



Ένα από τα δημοφιλέστερα κοντσέρτα για βιολί όλων των εποχών το οποίο έχει αναπτύξει φήμη ως ένα από τα βασικότερα κοντσέρτα που μαθαίνουν οι σολίστ του βιολιού.
Το κοντσέρτο, που λόγω της διστακτικότητας του Μέντελσον χρειάσθηκε έξι χρόνια για να τελειώσει, πρωτοπαρουσιάσθηκε στη Λειψία στις 13 Μαρτίου 1845 με σολίστ τον Φέρντιναντ Ντάβιντ υπό τη διεύθυνση όμως του Νιλς Γκέιντ επειδή ασθενούσε ο Μέντελσον. Ο ίδιος το εκτέλεσε στις 23 Οκτωβρίου 1845 υπό τον ίδιο πάντα σολίστ, παιδικό του φίλο, τον οποίο μάλιστα είχε συμβουλευθεί όλα τα προηγούμενα χρόνια μέχρι την ολοκλήρωση του κοντσέρτου του.
Το έργο είναι γραμμένο για σόλο βιολί και μια κλασική ορχήστρα που περιλαμβάνει δύο φλάουτα, δύο όμποε, δύο κλαρινέτα, δύο φαγκότα, δύο κέρατα, δύο τρομπέτες, τύμπανα και έγχορδα.

Τετάρτη, 7 Δεκεμβρίου 2011

Η Ιστορία της Μουσικής συνοπτικά


Η Μουσική είναι μια ξεχωριστή γλώσσα που αποτείνεται στον ίδιο τον νου και την καρδιά. Εκφράζει σκέψεις, συναισθήματα, υποβάλλει εικόνες, οπτασίες ασύλληπτες πέρα και πάνω από το ορατό κόσμο. Είναι η ψυχική μόρφωση, είναι η ίδια η φιλοσοφία, έλεγε ο Πλάτων.
Η μουσική υπάρχει μαζί με τον άνθρωπο, παίζοντας σημαντικό ρόλο στη ζωή του.
Από τον Όμηρο ακόμη το αίμα από την πληγή του Οδυσσέα σταματάει με τη μουσική.
Αν πάμε πίσω στον χρόνο, αρχίζοντας από τους Αιγύπτιους θα δούμε ότι η μουσική παίζει σημαντική θέση  στον ιδιωτικό και στον δημόσιο βίο τους. Αυτό μαρτυρείται σε όλα τα σωζόμενα μνημεία, οι παραστάσεις των Πυραμίδων, οι τοιχογραφίες, οι πάπυροι, τα έργα γλυπτικήw, οι ιεροτελεστίες, οι νεκροπομπές κ.ά. έχουν σχεδόν πάντα μια συνοδεία μουσικής. Τα μουσικά όργανα των Αιγυπτίων: Άρπες μεγάλες, μικρές, λύρες, κιθάρες, τύμπανα, σείστρα, αυλοί και κουδουνάκια. Μάλιστα, σε πολλές παραστάσεις βλέπουμε έναν τραγουδιστή που τον συνοδεύουν άλλα πρόσωπα με το ρυθμικό κτύπημα των χεριών, με τα παλαμάκια, όπως θα λέγαμε σήμερα.

Τρίτη, 6 Δεκεμβρίου 2011

Σεζάρια Έβορα - Sodade


(Πράσινο Ακρωτήρι 1941). Η επονομαζόμενη «ξυπόλυτη ντίβα», επειδή τραγουδούσε χωρίς να φοράει παπούτσια, υπηρέτησε τα παραδοσιακά είδη μουσικής κολαντέιρας και μόρνας, τραγούδια λύπης, μελαγχολίας και νοσταλγίας, που της τα δίδαξε, όταν ήταν μόλις 16 ετών ένας ναυτικός από το Πράσινο Ακρωτήρι. Με επιρροές από την παράδοση της Πορτογαλίας, της Βραζιλίας και της Κούβας, η Σεζάρια Έβορα, μέχρι τότε άσημη, ξεκινάει την επιτυχημένη της καριέρα παγκοσμίως το 1987, όταν έδωσε τις πρώτες της συναυλίες στη Λισαβόνα.
Έβαλε τέλος στη μουσική της καριέρα  αφού είχε υποβληθεί σε επέμβαση ανοιχτής καρδιάς πριν από έναν χρόνο στο Παρίσι, η οποία την εξάντλησε πολύ. Έφυγε από τη ζωή στις 17 Δεκεμβρίου του 2011.

Sodade



Θλίψη

Ποιος σου έδειξε
Αυτό τον μακρινό δρόμο
Αυτόν τον δρόμο
Για τον Σάο Τομέ

Η θλίψη, η θλίψη
Για τη γη μου, Σάο Νικολάου *

Αν μου γράψεις γράμμα
Θα σου απαντήσω
Αν με ξεχάσεις
Θα σε ξεχάσω

Ως τη μέρα που θα γυρίσεις πίσω

*Ο Σάο Νικολάου (Άγιος Βασίλης) είναι νησί του Πράσινου Ακρωτηρίου.


Τετάρτη, 30 Νοεμβρίου 2011

Η ιστορία του ρεμπέτικου


Το ρεμπέτικο τραγούδι, που πλέον έχει καταχωριστεί στη συνείδηση και στην καθημερινότητα του Νεοέλληνα, ανεξαρτήτως τάξης και μόρφωσης, δεν ήταν πάντα δεδομένο ως αυτονόητη ελληνική παράδοση. Εναντίον του είχε ξεσπάσει ένας σφοδρός πόλεμος από τα πρώτα χρόνια της δημιουργίας και της εξάπλωσής του, ο οποίος διήρκεσε έναν ολόκληρο αιώνα.
Ιστορικά, οι «αψιμαχίες» ξεκίνησαν τα τέλη του 19ου αιώνα στην Αθήνα, με πρώτους πολέμιους τους ευρωπαιοτραφείς λόγιους και μουσικούς που πίστευαν ότι το μέλλον της πατρίδας μας ανήκε στη Δύση. Σε αυτούς προστέθηκαν αργότερα και οι πολιτικές και πνευματικές ηγεσίες των αντιπαρατιθέμενων ιδεολογιών στη χώρα μας.
Υπερασπιστές από την άλλη πλευρά ήταν οι ίδιοι οι δημιουργοί και οι ερμηνευτές του ρεμπέτικου, και κοντά σε αυτούς πολύ μεγάλο μέρος του ανά τον κόσμο ελληνισμού, ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξεως.
Δύο ήταν τα βασικά επιχειρήματα εναντίον του ρεμπέτικου.
1. Ότι ήταν κατάλοιπο της μακροχρόνιας τουρκικής σκλαβιάς, επομένως αντεθνικό και απεχθές. Αυτό ήταν το κύριο επιχείρημα ως το 1922, χρονιά της Μικρασιατικής Καταστροφής και του περιορισμού των Ελλήνων στον σημερινό μικρό γεωγραφικό τους χώρο.
Η καταστροφή της Σμύρνης
2. Μετά το 1922 και την  κατακόρυφη αύξηση των τραγουδιών που σχετίζονταν με τα νέα κοινωνικά προβλήματα που δημιούργησαν η προσφυγιά, η φτώχεια και οι κοινωνικές αδικίες (ψυχοτρόπες ουσίες, φυλακίσεις, αναζήτηση καλύτερης τύχης και επιβίωσης με οποιοδήποτε μέσο), προστέθηκαν τα επιχειρήματα «περί υποκόσμου». Επιχειρήματα ανυπόστατα, αφού αγνοούσαν παντελώς το ένδοξο παρελθόν όλων σχεδόν των εξ Ανατολής δημιουργών και ερμηνευτών, που τα επόμενα χρόνια αποδείχθηκαν οι κυριότεροι εκπρόσωποι του είδους. Συν τοις άλλοις, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι σχεδόν όλοι οι πολέμιοι του ρεμπέτικου είχαν πρόσβαση στα μέσα διαμόρφωσης της κοινής γνώμης. Σε αυτούς προστέθηκαν μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και οι συνδικαλιστικοί φορείς των μουσικών.

Μαρίκα Παπαγκίκα

(Κως 1.9.1890 – Νέα Υόρκη 2.8.1943)
Η κορυφαία τραγουδίστρια των Ελλήνων της Αμερικής, με σπουδαία διαδρομή στο πάλκο ως το κραχ του 1929, οπότε καταστράφηκε οικονομικά. Η εμφάνισή της στη δισκογραφία ξεκίνησε το 1913 στην Αίγυπτο. Στις ΗΠΑ ηχογράφησε το πρώτο της τραγούδι το 1918 με τίτλο Με ξέχασες (δεν κυκλοφορεί) και ακολούθησε το Σμυρναίκο μινόρε. Μεγάλη επιτυχία σημείωσε το τραγούδι Θα σπάσω κούπες.






Θα σπάσω κούπες (1928)



Ένα από τα πιο διαδεδομένα λαϊκά τραγούδια της Σμύρνης. Η ύπαρξη τουλάχιστον άλλων 10 εκτελέσεων την εποχή εκείνη επιβεβαιώνει πόσο δημοφιλές ήταν.

Αμάλια Ροντρίγκες - Η πρέσβειρα των φάντο

(Λισαβώνα 1920-1999).  Από κοριτσάκι ξεκίνησε να τραγουδάει στους δρόμους και να γυρίζει σπίτι της γεμάτη καραμέλες, και αργότερα στην αγορά όταν αναγκάστηκε να πουλάει φρούτα λόγω φτώχειας της οικογένειάς της.
Το 1936 ήδη είχε εξαπλωθεί η φήμη της και της προτάθηκε να εκπροσωπήσει μια συνοικία σε πανεθνικό διαγωνισμό φάντο. Όταν την άκουσαν οι υπόλοιποι διαγωνιζόμενοι στις πρόβες, αποφάσισαν να μη συμμετέχουν και έτσι οι διοργανωτές της απαγόρευσαν εσαεί να λαμβάνει μέρος στον διαγωνισμό αυτόν.
Ταξίδεψε τα φάντο της πατρίδας της σε όλο τον κόσμο και το επέβαλε ως σύμβολο της πολιτισμικής αναγέννησης της Μεσογείου. «Για μένα τα φάντο είναι το μυστήριο της ζωής, το μυστήριο του έρωτα. Ακόμη και το μυστήριο του θανάτου», έλεγε.
Η τελευταία της εμφάνιση ήταν στο γκαλά του Πλάθιντο Ντομίνγκο το 1998 όπου ήταν η επίτιμη προσκεκλημένη.

Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2011

Κώστας Μπέζος ή Α. Κωστής & Τέτος Δημητριάδης

(Μπολάτι Κορινθίας 1905 - Αθήνα 14.1.1943)
Συνθέτης, στιχουργός, τραγουδιστής, κιθαρίστας, ζωγράφος, σκιτσογράφος, αρθρογράφος, διευθυντής ορχήστρας, κειμενογράφος, ηθοποιός.
Ξεκίνησε τη δισκογραφική του καριέρα συμμετέχοντας ως συνθέτης, στιχουργός, τραγουδιστής και κιθαρίστας σε κάποια από τα ρεμπέτικα που ηχογραφήθηκαν το 1930 και το 1931 στην Ελλάδα, με πρωτοβουλία του Τέτου Δημητριάδη.*
Πρώτος του, ρεμπέτικου περιεχομένου, δίσκος με τα τραγούδια Στην υπόγα και Ήσουνα ξυπόλυτη. Στη συνέχεια στράφηκε στο ελαφρό τραγούδι, γράφοντας παράλληλα επιθεωρησιακά και χιουμοριστικού χαρακτήρα τραγούδια. Ως δημοσιογράφος και σκιτσογράφος συνεργάστηκε με την εφημερίδα «Πρωία».


Ήσουνα ξυπόλυτη (20.5.1930)


«Περιφερόμενο» τραγούδι της περιόδου της ανώνυμης δημιουργίας, ώσπου ηχογραφήθηκε από τον Κ. Μπέζο. Το τραγούδι ήταν γνωστό στις αρχές της δεκαετίας του 1930 και ως Παξιμαδικλέφτρα, από το δίστιχο που τραγουδούσαν στα πάλκα της εποχής.

Ήσουνα τι ήσουνα
Μια παξιμαδοκλέφτρα,
Τώρα που σε πήρα εγώ
Γυρεύεις σούρ’ τα φέρ’ τα.

*Θεόδοτος (ή Τέτος) Δημητριάδης 
 ή Τάκης Νικολάου ή Νώντας Σγουρός ή Tedis

(Κωνσταντινούπολη 1895 - Νέα Υόρκη 1968) ήταν πολύπλευρο ταλέντο: τραγουδιστής, συνθέτης, στιχουργός, οργανοπαίκτης, υπεύθυνος εταιρειών δίσκων. Ως το 1942 είχε τραγουδήσει περί τα 300 τραγούδια ελληνικά και ξένα και 26 ρεμπέτικα, πολλά από τα οποία ήταν δικές του συνθέσεις. Ερμήνευσε πρώτος την περίφημη Μισιρλού του Νίκου Ρουμπάνη, ο οποίος πιθανώς διασκεύασε μια αραβική μελωδία προερχόμενη από την Αίγυπτο (αν και η πληροφορία δεν έχει επιβεβαιωθεί ως σήμερα).


Μισιρλού - Τέτος Δημητριάδης (1927)



Δευτέρα, 28 Νοεμβρίου 2011

Μάνος Χατζιδάκις - Ο μεγάλος ερωτικός


(Ξάνθη 1925 - Αθήνα 1993). Πρωτοπόρος, αστείρευτος, ευφάνταστος, και ασυμβίβαστος ως αναρχικός. Ο σπουδαίος Έλληνας συνθέτης (ο οποίος δήλωνε μετριόφρονα απλός «τραγουδοποιός») επηρέασε έντονα τον μεταπολεμικό μουσικό μας πληθυσμό. Αδιαμφισβήτητα μια μεγάλη μορφή του ελληνικού και παγκόσμιου στερεώματος.
Ο Χατζιδάκις καταθέτει μια βαθιά εσωτερική φωνή που δεν σχετίζεται καθόλου με το πλαίσιο κάθε εποχής, αλλά με την ευαισθησία, την ατομική συγκίνηση και το προσωπικό πάθος του κάθε ανθρώπου για τη ζωή.
Aπό το 1940 ως το 1943  κάνει  ανώτερα θεωρητικά μαθήματα μουσικής με τον Μενέλαο Παλλάντιο. Οι βιοποριστικές του ανάγκες κατά τη διάρκεια του πολέμου και της Κατοχής τον αναγκάζουν να δουλέψει εργάτης στου ΦΙΞ, υπάλληλος σε φωτογραφείο, νοσοκόμος…, συνεχίζοντας ταυτόχρονα μαθήματα πιάνου.

Με τον Νίκο Γκάτσο.
Λίγο πριν από την Απελευθέρωση θα γνωρίσει μια συντροφιά ανθρώπων της τέχνης που θα παίξουν σημαντικό ρόλο στους καλλιτεχνικούς του προσανατολισμούς (Οδυσσέας Ελύτης, Νίκος Γκάτσος - φιλία μιας ολόκληρης ζωής, Μάριος Πλωρίτης, Γιάννης Τσαρούχης, Νίκος Καρύδης, Γιώργος Σεφέρης κ.ά).
Ο Οδυσσέας Ελύτης μας παρουσιάζει ανάγλυφα την εποχή εκείνη στο πατάρι του «Λουμίδη» και την είσοδο του Μάνου στην παρέα:
{…} Μια μέρα μας έπεσε θυμάμαι, από τον ουρανό ένα νούμερο που δεν το περιμέναμε. Ήταν ένας νέος λεπτός με κοντό σγουρό μαλλί και μεγάλα μαύρα μάτια, που, φυσικά, έγραφε κι εκείνος στίχους ελεύθερους, όταν όμως είδε ότι τα χειρόγραφά του δεν προξενήσανε την εντύπωση που προσδοκούσε, το γύρισε αμέσως αλλού. Ήτανε λέει και μουσικός. Μουσικός; Απορήσαμε όλοι μας. Δηλαδή, τι μουσικός; βιολιστής; πιανίστας; Όχι, όχι, μας εξήγησε. Ήταν συνθέτης. Ε, αυτό δεν το περιμέναμε. Υπήρχε λοιπόν στην Ελλάδα ένα τέτοιο είδος; {…}

Πέμπτη, 24 Νοεμβρίου 2011

Ρόζα Εσκενάζυ (ή Ροζίκα ή Ροζίτα)

(Κωνσταντινούπολη 1885 - Περιστέρι Αττικής 1980)
Τραγουδίστρια, χορεύτρια, συνθέτις(;)
Από τις κορυφαίες γυναικείες φωνές του ρεμπέτικου. Εβραϊκής καταγωγής, εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη στα τέλη του 19ου αιώνα όπου εργάστηκε για μεγάλο διάστημα ως χορεύτρια. Στα μέσα του 1920 έρχεται στην Αθήνα και το 1929-1930 ξεκινά η δισκογραφική της καριέρα, που συνεχίστηκε ως τη δεκαετία του 1960. Συνεργάστηκε με κορυφαίους συνθέτες και τραγούδησε μερικές από τις μεγαλύτερες επιτυχίες. Οι ηχογραφήσεις της ξεπερνούν τα 350 τραγούδια και περιλαμβάνουν, εκτός από ρεμπέτικα, αμανέδες και δημοτικά.


Του ψαρά ο γιος (1932)
(ορχήστρα με αρμόνικα και κιθάρα)

 

Παραλλαγή του γνωστού παραδοσιακού τραγουδιού της Μικράς Ασίας και των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου από τη Ρόζα Εσκενάζυ (η οποία υπογράφει ως Δ. Γεωργιάδης, σύμφωνα με τα στοιχεία της Εταιρείας Προστασίας Πνευματικής Ιδιοκτησίας - ΑΕΠΙ). Το τραγούδι έχει καταγραφεί από τον Γιώργο Παχτίκο («260 δημώδη άσματα», Αθήνα 1905) με τίτλο «Εγώ 'μαι 'νού ψαρά παιδί» ως τραγούδι της Σιλυβρίας, των Σαράντα Εκκλησιών και του Πύργου Βουλγαρίας.

 Εγώ 'μαι 'νού ψαρά παιδί (Αντώνης Νταλγκας)

 


Πηγή: Π. Κουνάδης, «Τα Ρεμπέτικα», εκδ. «ΤΑ ΝΕΑ»



Λούντβιχ βαν Μπετόβεν - Τα ερείπια των Αθηνών

(Βόννη 1770 - Βιέννη 1827). Ο μεγαλύτερος ίσως συνθέτης όλων των εποχών. Παρά την κώφωσή του, καταξιώθηκε ως συνθέτης και ως κληρονόμος του Μότσαρτ και του βιεννέζικου κλασικισμού, αλλά και ως πρόδρομος του ρομαντισμού, με τα 17 κουαρτέτα εγχόρδων, τις 32 σονάτες για πιάνο, τα κοντσέρτα για πιάνο και τις εννιά συμφωνίες. Παιδί θαύμα (η πρώτη του συναυλία δόθηκε σε ηλικία 8 ετών)και οπαδός των ιδεών της Γαλλικής Επανάστασης, αντίθετος όμως της ναπολεόντειας ηγεμονίας.


Die Ruinen von Athens”, Op. 113
Το έργο αρχίζει με το ξύπνημα της προστάτιδας της πόλης των Αθηνών θεάς Αθηνάς η οποία έχει κοιμηθεί για 2.000 χρόνια, πιστεύοντας ότι έτσι θα τιμωρήσει τον εαυτό της επειδή δεν μπόρεσε να εμποδίσει την καταδίκη του Σωκράτη σε θάνατο.

Τετάρτη, 23 Νοεμβρίου 2011

La Cucaracha - Η κατσαρίδα (Ισπανία, Μεξικό)

Οι ρίζες του τραγουδιού είναι θολές και έλκονται από τον Πόλεμο της Γρανάδας στην Ισπανία του 1492. Αργότερα, μια νεότερη εκδοχή έρχεται από τους στίχους ενός Μεξικανού συγγραφέα και πολιτικού δημοσιογράφου. Τραγουδήθηκε σαν ύμνος στο Μεξικό κατά τη διάρκεια της Μεξικανικής Επανάστασης (1910-1920) από τους Ζαπατίστας και στη συνέχεια έγινε δημοφιλές σε όλο τον κόσμο.
Το βίντεο επιλέχθηκε λόγω της αυθεντικότητας του τραγουδιού.


Bekledim de gelmedin (Τουρκία)

Συνθέτης:Yesari Asım Arsoy
Ένα από τα πιο αγαπημένα ερωτικά τουρκικά τραγούδια που έγινε γνωστό και στην Ελλάδα με τη φωνή του Στέλιου Καζαντίδη.

Περίμενα μα δεν ήρθες


Περίμενα μα δεν ήρθες
Δε γνώριζες την αγάπη μου;
Τo δάκρυ μου δεν το ’σβησες
Δεν μ’ αγάπησες καθόλου;
Πες μου, πες μου
Δεν μ’ αγάπησες καθόλου;
Δώσε μου ένα φιλί
Σε ικετεύω
Αγκάλιασέ με
Πάρε με στα χέρια σου
Πες μου, πες μου
Δεν μ’ αγάπησες καθόλου;

Τρίτη, 22 Νοεμβρίου 2011

Μαντζουράνα - Γιώργος Παπασιδέρης

Το αγαπητό αυτό βότανο της μεσογειακής γης σε παραδοσιακό τραγούδι με έναν από τους πιο μεγάλους τραγουδιστές του είδους.
Ο Παπασίδερης (1902-1977) - πραγματικό όνομα Παπαϊσιδώρου - ξεκίνησε τραγουδώντας αμανέδες και ρεμπέτικα μεγάλων συνθετών προτού στραφεί στο δημοτικό τραγούδι. Ηχογράφησε και διέσωσε δεκάδες παλιά δημοτικά που θα είχαν περάσει στη λήθη και τους χάρισε «ζωήν αιώνιoν».


Βασίλης Τσιτσάνης

Ανήμερα του Αγίου Αθανασίου (18 Ιανουαρίου 1915) γεννήθηκε ο Βασίλης Τσιτσάνης, στα Τρίκαλα Θεσσαλίας. Εξ ου και το παρατσούκλι του «Βλάχος». Ήταν το τέταρτο από τα έξι παιδιά του Κώστα και της Βικτωρίας Τσιτσάνη. Οι γονείς του κατάγονταν από την Ήπειρο. Ο πατέρας του (τσαρουχάς το επάγγελμα) ήταν από το Μέτσοβο και η μητέρα του από τα Ζαγόρια.
Τα πρώτα μουσικά ακούσματα ήταν από μια ιταλική μάντολα που είχε ο πατέρας του, ο οποίος όταν τελείωνε τη δουλειά του, έπαιζε και τραγουδούσε κλέφτικα τραγούδια. Έτσι μπολιάστηκε μουσικά ο μικρός Βασίλης. Όταν τελείωσε το Δημοτικό άρχισε να παίζει με το μαντολίνο του πατέρα του. Σε κάποιες σχολικές γιορτές στα Τρίκαλα έπαιξε επίσημα κάποια κομμάτια με βιολί, ενώ διηύθυνε και σχολικές συναυλίες. Το 1927 πεθαίνει ο πατέρας του και ο Βασίλης Τσιτσάνης μπαίνει για τα καλά στη βιοπάλη της ζωής αλλά, παράλληλα, αρχίζει αθόρυβα, μα πολύ δημιουργικά, η πορεία του στη μουσική σκηνή. Τα πρώτα του μαθήματα πήρε από έναν Ιταλό μαέστρο, τον Γκιόσα, που εκείνη την περίοδο πήγαινε τα καλοκαίρια στα Τρίκαλα, με το Τρίο Μπαρόνι από τη Ρώμη. Ο Τσιτσάνης, 12 ετών, έπαιζε μαζί τους βιολί, στα διαλείμματα του κινηματογράφου «Πανελλήνιον», στις προβολές των βωβών ταινιών.

Σάββατο, 19 Νοεμβρίου 2011

Άντρα μου πάει (Ελληνόφωνη Κάτω Ιταλία)

Ο θρήνος (στη διάλεκτο Γκρίκο) της γυναίκας ενός Έλληνα της Κάτω Ιταλίας που έχει φύγει μετανάστης για να εξασφαλίσει τα προς το ζην της οικογένειάς του.




Μουσική -Στίχοι: Φράνκο Κορλιανό

Τέλω να μπισκεφτώ να μη πενσέφσω
να κλάφσω τσαι να γελάσω τέλω
αρτεβράι. Μα μάλι' αράτζια έβο
ε' να κανταλίσω στο φέγγο ε' να
φωνάσω ο άντρα μου πάει.
άντρα μου πάει-ʼντρα μου πάει.

Τσ'ε οι αντρώποι στε
μας πάνε στε ταράσσουνε ντ'άρτει
καλοί ους τωρούμε του σ'ένα
χρόνου.΄Ετο ε ζωή μα ε του,ε ζωή
Κριστέ μου;Μα πα τσαι στη
Γκερμάνια κλαίοντα μα πόνο.
Κλαίοντα μα πόνο-Κλαίοντα μα πόνο.

Τάτα γιατί εν να πάει,πέ μα γιατί;
Γιατί έτο έν'ναι ζωή μαρά παιδία
ο τεκούντη πολεμά τσ' ιδρώνει να
λιπαριάσει ου σινιούρου μου τη φατία.
Μου τη φατία-Μου τη φατία.

Στέκω τη μπάντα τσαι στέκω εντώ
σόνο.Στέω πουμμα σα τσαι στε,
πένσεω στο τρένο. Πένσεω στο
σκοτεινό και στη μινιέρα που
πολεμώντα ετσεί πεθαίνει ο γένο.
Πεθαίνει ο γένο-Πεθαίνει ο γένο

EL PASO DEL EBRO - Άι Καρμέλα (Ισπανία)

Αντιφασιστικό τραγούδι του Ισπανικού Εμφυλίου πολέμου (1936-1939), η μελωδία του οποίου στηρίζεται σε ένα παλιό φολκλορικό τραγούδι του 19ου αιώνα.

Παρασκευή, 18 Νοεμβρίου 2011

Μάρκος Βαμβακάρης - Ο «Πατριάρχης» του ρεμπέτικου

Η παρουσία του Μάρκου Βαμβακάρη στην ελληνική μουσική σκηνή, από το 1930, σηματοδότησε μία σειρά από γεγονότα και οροθέτησε μεγάλες εξελίξεις που συνδέθηκαν με την πορεία του ρεμπέτικου, του αυθεντικού λαϊκού τραγουδιού (και σε προέκταση της λαϊκής μουσικής) μέχρι τις ημέρες μας, δηλαδή στην εκπνοή του περασμένου αιώνα.
Ο Μάρκος Βαμβακάρης (1905-1972) υπήρξε ο «Πατριάρχης» του ρεμπέτικου, ο «Γενάρχης» του μπουζουκιού, το «Δέντρο» που βγάζει τους κλώνους της λαϊκής μουσικής. Η ουσία, πάντως, είναι μία: ότι ο ιδιοφυής (και μεγαλοφυής) αυθεντικός λαϊκός καλλιτέχνης (συνθέτης, στιχουργός, τραγουδιστής, οργανοπαίκτης) με τις εμπνεύσεις, το ταλέντο και την προσφορά του, ολοκλήρωσε ένα μεγαλόπνοο έργο, το οποίο αποτελεί ακόμη τη μεγάλη πλατφόρμα, που πάνω σ' αυτήν κινείται και δημιουργεί, 70 χρόνια, ένας κόσμος ολόκληρος, που ασχολείται με αυτό που ονομάζουμε και εννοούμε λαϊκό τραγούδι.
Ο Μάρκος Βαμβακάρης γεννήθηκε το πρωί της Τετάρτης 10 Μαΐου του 1905, στον συνοικισμό Σκαλί της Άνω Χώρας στην Ερμούπολη της Σύρου από καθολικούς γονείς, που ήταν φτωχοί αγρότες (Δομένικος και Ελπίδα). Ήταν ο πρωτότοκος από τα έξι αδέλφια (Λεονάρδος, Φραγκίσκος, Αργύρης, Ρόζα, Γκράτσια).

Ντμίτρι Χβοροστόφσκι - Ζουράβλι = Οι Γερανοί (Ρωσία)



Ντμίτρι Χβοροστόφσκι (Οκτώβριος 1962, Κρασνογιάρσκ της Σιβηρίας). Ο κορυφαίος βαρύτονος εκδήλωσε νωρίς το ενδιαφέρον του για τη μουσική από κοινού με τη γλυπτική και τη ζωγραφική. Στην όπερα της γενέτειράς του έκανε το ντεμπούτο του, ενώ το 1985 κέρδισε το α´ βραβείο στον Εθνικό Διαγωνισμό Τραγουδιού της Ρωσίας. Έκτοτε απέσπασε διακρίσεις σε πολλές σημαντικές διεθνείς διοργανώσεις
Παρά το ότι είναι σήμερα... πολίτης του κόσμου, διατηρεί στενούς δεσμούς με τη χώρα του. Τον Μάιο του 2004 έγινε ο πρώτος Ρώσος λυρικός ερμηνευτής που εμφανίστηκε με συνοδεία ορχήστρας και χορωδίας στην Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας, σε μια συναυλία την οποία παρακολούθησε ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν και μεταδόθηκε τηλεοπτικά σε περισσότερες από 25 χώρες.

 «Οι Γερανοί» (1968)

Ποίηση: Ρασούλ Γκαμζάτοφ, Μουσική: Γιαν Φρένκελ
Γραμμένο για τους βετεράνους του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου

Μου φαίνεται καμιά φορά οι στρατευμένοι
στους ματωμένους δίχως γυρισμό αγρούς,
στη γη δεν είναι πια θαμμένοι,
μα μεταλλάχτηκαν σε άσπρους γερανούς

από καιρό και εποχή πια μακρινή
πετούν και μας αφήνουν μια φωνή
μήπως γι’ αυτό με καημό
σιωπούμε βλέποντας τον ουρανό;

Πετά, πετά στα νέφελα το σμάρι κουρασμένο
πετάει στην ομίχλη και στην έξοδο της μέρας
και στη γραμμή του είναι, ένα μικρό κενό·
να ναι μήπως η θέση αυτή για μένα!

Θα ’ρθει μέρα με γεράνειο κοπάδι
θα κολυμπώ κι εγώ στο γλαυκένιο νεφάδι
κι απ' τον ουρανό με πουλιά θα καλώ
όλους εσάς που άφησα στη γη εδώ.

Από http://ergotelemata.blogspot.com/2011/10/letyat-zuravli.html

Ουσκουντάρα Γκιντέρκεν - Κατιμπίμ = Η Γραμματέας (Τουρκία)

Μουσταφά Καντιράλι (σόλο κλαρίνο) 


Η πόλη Ουσκουντάρ της Τουρκίας ήταν η αρχαία Χρυσόπολις, στην περιοχή της Βυθινίας, που ιδρύθηκε τον 7ο αι. π.Χ. Το όνομά της πιθανόν προέρχεται ή επειδή η Περσική Αυτοκρατορία είχε εκεί αποθέματα χρυσού ή ονομάσθηκε έτσι από τον Χρύση, γιο του Αγαμέμνονα και της Χρυσηίδας. Η πόλη ήταν σημαντικός διαμετακομιστικός σταθμός και ως λιμάνι διαδραμάτισε σπουδαίο ρόλο κατά τους Περσικούς Πολέμους. Το 410 π.Χ. τειχίσθηκε από τον Αθηναίο στρατηγό Αλκιβιάδη. Στα μεσαιωνικά χρόνια ονομάσθηκε Σκουτάριον από τους Ρωμαίους στρατιώτες οι οποίοι στρατοπέδευαν εκεί και ήταν γνωστοί για τις δερμάτινες ασπίδες τους (σκουτάρια).

Σαφιγέ Αϊλά (τραγούδι)


Καλίνκα (Ρωσία)


Ντέιβιντ Όιστραχ - Κοντσέρτο για βιολί του Τσαϊκόφσκι (3rd mov.)


Ο Λεονίντ Κόγκαν εκτελεί τον Ουγγρικό χορό Νο 4 - Μπραμς


Γιοχάνες Μπραμς - Ουγγρικός χορός Νο 5


Πέμπτη, 17 Νοεμβρίου 2011

Αντώνης Νταλγκάς - Πού να βρω γυναίκα να σου μοιάζει


Μάρκος Βαμβακάρης - Τα ζηλιάρικά σου μάτια





Μάρκος Βαμβακάρης - Νόστιμο τρελό μικρό μου

Μάρκος Βαμβακάρης - Μια μικροπαντρεμένη


Μάρκος Βαμβακάρης - Άδειασέ μου τη γωνιά


Μάρκος Βαμβακάρης - Ταξίμ Ζεϊμπέκικο

Δώδεκα χρόνους έκανα - Παραδοσιακό τραγούδι

Τραγουδάει ο αγαπημένος μου πατέρας σε μια σύναξη στην Κρανιά,
στου Σέρβου Αρκαδίας